Hvernig veit ég hvort barnið mitt er í vímuefnaneyslu?

Helstu einkenni barna og ungmenna sem eru í neyslu fíkniefna má sjá á lista hér að neðan. Rétt er þó að minna á að miklar breytingar eiga sér stað bæði andlega og líkamlega á unglingsárunum og því ber að velta málunum vel fyrir sér áður en ungmennið er grunað um fíkniefnaneyslu.

Á listanum hér að neðan eru nokkur atriði sem gætu sést í fari þeirra sem eru að byrja neyslu fíkniefna. Athugið að ekki er nóg að um eitt atriði sé að ræða til þess að ástæða sé til grunsemda um fíkniefnaneyslu. Sjái forráðamenn hins vegar mörg þeirra atriða sem hér eru nefnd þá ættu þeir að leita að neysluáhöldum og fylgjast vel með ástundun náms og hvaða vini barnið umgengst.

• Minni áhugi á fjölskyldunni, skrökvar, brýtur reglur.
• Slappleiki, syfja, endurteknar og óljósar líkamlegar kvartanir.
• Hefur misst áhuga á íþróttum, félagsstarfi.
• Námsárangur eða vinnuástundun hrakar.
• Borðar oft lítið og óreglulega, sólgnari í sætindi en áður.
• Verður rauðeygður og voteygur undir áhrifum.
• Sjáöldrin víkka út undir áhrifum kannabisefna, örvandi efna, (augasteinarnir).
• Viðkomandi verður óskýr í máli.
• Sýnir ýmsar ósjálfráðar hreyfingar sem benda til spennu.
• Getur verið reikandi í spori.
• Holdafar breytist, léttist.
• Munnþurrkur, fær sér oft að drekka.
• Fölari í andliti.
• Hirðir ekki um að þrífa sig.
• Eignast nýja félaga (neyslufélaga), ósýnilegir vinir.
• Nýjir hlutir, öðruvísi hlutir í herberginu til dæmis neysluáhöld
• Lyktin í herberginu er öðruvísi.
• Í samfelldri neyslu fer fljótlega að bera á einbeitingarskorti, minnisleysi, viðkomandi verður skilningssljór, utangátta, með brenglað tímaskyn.
• Skapgerðarbreytingar, skapverri og uppstökkari.Smekkur breytist jafnvel á til dæmis fatnaði og tónlist.
• Áhugi á myrkri dulspeki, fatnaður, merki, tákn o.fl.

Munir sem gætu fundist á heimilum og þar sem unglingar venja komur sínar sem gætu vakið grun um neyslu eru meðal annars: Plast utan af sígarettupökkum eða plastfilma gæti fundist samankrumpað og litað af hassi. Afskorinn filter af sígarettum. Álbréf innan úr sígarettupökkum, með brúnum brunabletti bréfmegin. „Hasslón" það er plastflöskur og áldósir sem búið er að brenna eða gera aukagat á. Einnig má nefna reykjarpípur, sviðinn álpappír, sviðnar skeiðar, sprautur og nálar, duft, töflur eða ókennileg efni í ýmsu formi.

Rannsóknir hafa sýnt að mikilvægt er fyrir unglinga að þeim séu sett skýr mörk og að foreldrar geri þeim grein fyrir hvað er leyfilegt og hvað ekki (Steinberg, 2001. We Know Some Things: Parent-Adolescent Relationships in Retrospect. Journal of Research on Adolescence, 11(1)). Þú ættir kannski að prófa að fylgjast með unglingum þínum í eina viku og skrifa niður á blað hvað í fari hans er jákvætt og hvað betur má fara. Mikilvægt er að foreldrar geti metið ástand barnsins með yfirvegun og ræði síðan við það um vandann af sömu yfirvegun. Forðast ber vanhugsaðar fullyrðingar um grunsemdir um vímuefnaneyslu því það er alltaf hugsanlegt að vandamálið sé annars eðlis.

Rétt er að minna á að forráðamenn geta leitað til fjölmargra aðila sem hafa sérhæft sig í málefnum barna og ungmenna og eru nöfn þeirra listuð hér að neðan, símanúmer og heimasíða.

• Í Grafarvogi er Fjölskyldumiðstöðin Miðgarði sími 545-4500.
• Í Grafarholti, Árbæ og Breiðholti er þjónusta veitt í Álfabakka 12 sími 535-3300.
• Austurborgin sækir þjónustu á Suðurlandsbraut 32 sími 535-3200.
• Í miðborginni er veitt þjónusta á Skúlagötu 21 sími 535-3100.
• Í Vesturbærnum er í Vesturgarði fjölskyldu- og skólaþjónusta við Hjarðarhaga 45-47 sími 535-6100.

Svo geta foreldrar einnig leitað til sálfræðinga og félagsráðgjafa á almennum markaði en upplýsingar um þá og símanúmer eru í símaskránni.